صفحه اصلي  |  درباره ما  |  حضور بين‌المللي  |  تماس با ما  |  English

جستجو در سايت:

 

يادداشت

نخستین شماره سال جدید در پایان نه سال فعالیت مداوم و انتشار نود و نهمین شماره نشریه  فناوری  و توسعه صنعت بسته بندی، پیش روی شماست. هم زمان با نمایشگاه صنایع غذایی، کشاورزی و صنایع وابسته، آگروفود تهران در خردادماه، یکصدمین محصول این مجموعه با تدارکی ویژه در اختیار مخاطبان همیشه همراه نشریه قرار خواهد گرفت.

ادامه مطلب >>

كتاب


براي تهيه كتاب با شماره تلفنهاي
۶۶۴۶۲۹۰۳ - ۶۶۴۶۲۹۳۳
تماس بگيريد.

ويژه‌نامه PET

شماره چهل - سال هفتم - اردیبهشت ماه ۱۳۹۳



ويژه‌نامه دنياي كارتن

سال اول - شماره پنجم





 

نسخه قابل چاپ
مجله فناوري و توسعه صنعت بسته‌بندي - خوشه هاي صنعتي در ايران

خوشه هاي صنعتي در ايران




بخش ششم
مزيت نسبي – صادرات – خوشه صنعتي – رشد ملي – بسته بندي

چکيده
با توجه به اهميت مدل هاي موفق توسعه کسب و کارها از قبيل مدل هاي توسعه اقتصادي منطقه اي ، خوشه ، کنسرسيوم و ساير مدل هاي ديگر که در جايگاه خود مي توانند موثر واقع شوند ، در صورت تعريف صحيح مي توانند در حوزه مورد تعريف به منظور توسعه و پيشرفت  تاثيري چشمگير داشته باشند .معذالک تمرکز بحث ما  تا کنون بر مدل هاي توسعه اي خوشه هاي صنعتي بوده است ،  از آنجاييکه مدتي است کشورمان گامي در قالب توسعه خوشه هاي صنعتي استان ها برداشته شده است که باعث رشد و فعال شدن ساير صنايع و بخش هاي خدماتي در منطقه  نيز گرديده است . از اينرو شناخت صنايع فعال در هر منطقه و فرصت هاي رقابتي آن منطقه ( مزيت رقابتي يا همان مزيت نسبي )مي تواند بستر مناسب براي توسعه خوشه ها را فراهم سازد . که اين شناخت با توجه به تعداد بنگاه ها ي فعال در هر بخش به نسبت ساير مناطق ، درصد نيروي کار در يک صنعت به کل نيروي کار و ....ميتواند حاصل شود . مهم ترين يافته از مطالعات خوشه هاي صنعتي در ايران تکيه بر آن  به عنوان ابزاري موثر در افزايش توان رقابتي و صادراتي است. معرفي خوشه هاي صنعتي و توانمنديهاي آنها در کسب مزيت رقابتي و توان صادراتي، روشي مناسب را در زمينه شناخت و توسعه بازار و در نتيجه ايجاد مزيت رقابتي در خوشه هاي صنعتي ارائه مينمايد. در استان قزوين نيز اولين خوشه پياده سازي شده ، خوشه صنعتي بسته بندي بوده است ، که دال بر تمرکز و تعدد بالاي واحدهاي صنعتي بسته بندي در اين استان بوده و همچنين تاکيدي موکد بر اهميت و نقش اين صنعت را در ارتباط با صنايع ديگر و بحث توسعه بازار صنايع است .

مقدمه
تا کنون در سلسله مقالات ارائه شده ، به بحث  در خصوص مدل توسعه خوشه اي  ؛ تاريچه ، زادگاه و رويکرد آن پرداخته و نمونه هاي موفق از پياده سازي اين مدل در سطح دنيا در کشورهايي مانند ايتاليا ، هند ، آمريکا و  آلمان بيان شد . در بخشي به بيان تاريخچه اين مدل توسعه اقتصادي در ايران پرداخته و از خوشه هاي شناسايي شده نام برده شد .

مطالعات اقتصاد منطقه اي  در حقيقت چارچوبي است که در آن خصوصيات فضايي سيستم هاي اقتصادي را مي توان درک نمود. خصوصيات فضايي به اين معني که در بعد فضايي عواملي را که در توزيع فعاليت هاي اقتصادي موثر است، شناسايي کنيم و از آن طريق آثار تغيير در توزيع اين گونه فعاليت ها را بر وضعيت افراد و جامعه بررسي نماييم ، که مدل توسعه خوشه اي يکي از اين رويکردها در رسيدن به هدف رشد ملي مي باشد .
امروزه نگرش خاص به مناطق از بعد "برنامه ريزي فضايي" در برنامه هاي توسعه اهميت دارد. ضرورت " تخصيص بهينه فضايي "  منابع و امكانات توليد ايجاب ميکند كه، در هر نگرشي به برنامه هاي كلان توسعه، پتانسيل ها و توانمندي هاي منطقه اي در توليد كالاها و خدمات مورد توجه قرار بگيرد.

در کشور مانيز در راستاي رشد ملي ، شناخت مزيت هاي نسبي يک استان در عرصه فعاليت هاي توليدي، مهم ترين حلقه از فرآيند توسعه است که امکان اشتغال زايي را فراهم مي آورد. از اين رو در برنامه توسعه خوشه اي به دنبال ارزيابي مزيت هاي نسبي موجود در زير بخش هايي از صنايع و معادن استان  قزوين نيز يکي از اهداف اين برنامه بود است .

معرفي
 استان قزوين با قدمتي چند هزار ساله و دارا بودن قوت در حوزه صنعت ، معدن و کشاورزي در بخش شمال غربي کشور واقع شده‌است.  اين استان با دارا بودن تنها ۱ درصد از مساحت کشور قريب به ۵ درصد در اقتصاد و توليدات کشور ما ايران نقش دارد . نزديک به 15 شهرک و منطقه صنعتي مصوب در استان وجود داشته و همچنين استقرار اولين شهر صنعتي ايران در اين استان ، شهر صنعتي البرز که از بزرگترين و مهم ترين شهرهاي صنعتي در کشور محسوب ميشود ، استان قزوين را به يکي از قطب هاي صنعتي کشور تبديل کرده است  . در راستاي تاکيد بر اهميت اين استان در چرخه توليد و صنعت ميتوان ويژگي هاي عمده اين استان را اين گونه مطرح نمود .

استان قزوين بعنوان شاهراه ارتباطي چندين استان  در محور تهران – قزوين و رشت در مقايسه با ساير نقاط کشور برخوردار بوده و استقرار جغرافيايي استان در خارج از محدوده شعاع 120 کيلومتري بيشتر مناطق  استان از شهر تهران که مهمترين عامل در راستاي توسعه صنعتي استان محسوب ميشود.  نزديکي به بازار عمده محصولات صنعتي کشور ، داشتن موقعيت مناسب به هدف پذيرش بسياري ازواحدهاي صنعتي مستقر درشهر تهران که قصد انتقال ازتهران ( خارج از شعاع 120 کيلومتري) را دارند ؛ نزديکي به قطبهاي صنايع مادر تهران ، تبريز و اراك ؛ تقارب با بزرگترين بازار مصرف کشور(مناطق شهري تهران و کرج) ؛ تنوع بالاي توليدات صنعتي استان که زمينه ساز ايجاد صنايع مرتبط با توليدات فعلي ميگردد ( تا کنون توليد بيش از هزار نوع محصول در پرونده توليدات استان به ثبت رسيده است) ؛ سهولت تهيه مواداوليه مورد نياز بسياري ازصنايع با توجه به امکانات استان واستانهاي همجوار مانند استان تهران؛  اختصاص درصد بالايي ازتوليدات برخي فعاليت هاي صنعتي نسبت به کشور ازجمله صنايع : قطعات خودرو ، صنايع ماشين سازي ، صنايع فلزي، لوازم خانگي ، صنايع ريخته گري ، صنايع شيميايي ،  توليدات انحصاري درسطح کشور در تعدادي ازمحصولات صنعتي ا زقبيل کنتور برق ، چرخ خياطي ،  برخي موادشيمايي و محصولات مهندسي پزشکي ؛  وجود معادن غني و پتانسيلهاي معدن سيليس و انواع خاکهاي صنعتي که تامين کننده مواد اوليه صنايع شيشه وکاشي و سراميک مي باشند ؛  وجود شهرکها و نواحي صنعتي مناسب ؛  وجود صنايع داراي توان صادراتي ؛ وجود صنايع متنوع توليد کننده کالاهاي واسطه اي (موادخام و قطعات) ؛ ايجاد شهرکهاي صنعتي جديد و تکميل شهرکهاي موجود از طريق تشويق بخش خصوصي به استقرار در شهرکها با استفاده از مکانيزمهاي تشويقي مانند تسهيلات بانکي ؛معافيتهاي مالياتي و ارائه خدمات زير بنايي وتاکيد بر ايجاد شهرکها و نواحي صنعتي جديد با در نظر داشتن ايجاد اشتغال در مناطق محروم و افزايش توان صنعتي مناطق از جمله مزيت ها ي اين استان مي باشند .

توسعه خوشه صنعتي
در استان قزوين نيز مانند ديگر مناطق ايران نقشه خوشه ها ي صنعتي تهيه و اولويت پروژه هاي توسعه خوشه اي استان مشخص گرديده است . خوشه هاي صنعتي شناسايي شده در استان شامل خوشه صنعت بسته بندي ، قطعات خودرو ، فرآوري کشمش تاکستان ، فرآوري زيتون طارم سفلي، شيريني سنتي ، و شيشه هستند.

در اين ميان پروژه توسعه خوشه صنعت بسته بندي استان قزوين با پتانسيل نزديک به 300 بنگاه کسب و کار اقتصادي در زمينه توليد محصولات بسته بندي در چهار گروه ، پليمري ، سلولزي ، شيشه اي و فلزي در سال 1391 فعاليت خود را به عنوان اولين خوشه استان آغاز نموده است . بررسي مزيت هاي رقابتي ( مزيت نسبي )  در راستاي شناسايي خوشه هاي صنعتي در سطح استان جهت دهي مناسبي  به موضوع اهميت صنعت بسته بندي بعنوان مزيت رقابتي در سطح استان ايجاد نمود در همين راستا بررسي وضعيت بسته بندي استان ، تحت عنوان پروژه توسعه کسب و کار صنعت بسته بندي با وجود پنج دسته محصول بسته بندي  پليمري ، سلولزي ، شيشه اي و فلزي  و ماشين آلات بسته بندي آغاز گرديد . خوشه صنعتي بسته بندي استان قزوين در حوزه صنعت بسته بندي به عنوان مزيت رقابتي در استان پس از بررسي هاي کارشناسي و تاييد کميته استاني و سازمان صنايع کوچک و شهرک هاي صنعتي ايران ، با تجهيز دبيرخانه خوشه از شهريور ماه سال 1391 با حمايت و همکاري شرکت شهرکهاي صنعتي استان قزوين با اجراي اولين گام از پروژه توسعه خوشه اي که همان فاز مطالعات مي باشد ، فعاليت خود را رسما آغاز کرده است .

شکل گيري اين خوشه در استان زمينه ساز توسعه کارآفريني به دليل شرکت هاي خرد و کوچک در اين صنعت و توسعه صنايع تبديلي استان ، ايجاد توازن اجتماعي و نيز افزايش سهم صادرات استان و ارتقاء استاندارد بسته بندي و فروش محصول را به دنبال خواهد داشت .زيرا صنعت بسته بندي از اهميت ويژه اي در فروش و ارائه محصول به ويژه در موضوع صادرات  برخوردار است . بيش از 10 درصد از صنعت بسته بندي کشور در اختيار استان بوده که ميتوان استان قزوين را قطب صنعت بسته بندي خواند . البته در بخش هاي آتي به تفصيل اهميت بسته بندي را مطرح خواهيم نمود .

نتيجه گيري
در نگاهي فراتر توسعه خوشه صنعت بسته بندي به لحاظ اين که موضوع بسته بندي در باقي خوشه هاي صنعتي کشور به عنوان آخرين حلقه زنجيره تامين قرار دارد به عنوان خوشه مادر  مي تواند هدف خود را  ارائه خدمات در تمامي زمينه ها ي مورد نياز ذينفعان و خوشه هاي ديگر قرار دهد .

توسعه اين خوشه از يک سو  به دليل تاثير تعيين خوشه هاي صنعتي و انجام كار مطالعاتي بر روي آن ها در توسعه واحدهاي توليدي و صنعتي كوچك و استفاده از ظرفيت هاي موجود به منظور ارتقاي كيفيت و بهره وري در محصولات توليدي شاخص ؛ و از سوي ديگر اهميت بسته بندي بعنوان يکي از مولفه هاي مهم و تعيين کننده در پيشرفت کشورهاي توسعه يافته و توفيق آنها در افزايش سهم خود در ميزان توليدات و تصاحب بازارهاي جهاني ، با توجه به بسته بندي شکيل و مناسب ، باعث توسعه و تقويت بخش بسته بندي استان و در نهايت بسته بندي تمامي محصولات کشور بويژه محصولات خوشه هاي صنعتي خواهد شد .

منابع
1.    سايت سازمان صنايع کوچک و شهرک هاي صنعتي ايران
2.    فيلدمن، پ: کتاب مرجع بررسي و تحقيق در خصوص نوآوري و کارآفريني ، مترجم : گروه کارآفرينان فخر. چالتنهام ، انگليس، (2011).
3.    سايت شرکت شهرک هاي صنعتي استان قزوين
4.    منصوري .ع ، عزيزمحمدلو، ح ،(1388)،" پروژه هاي توسعه خوشه اي ( برنامه ها و دستاوردها ) "، روابط عمومي و بين الملل سازمان صنايع کوچک و شهرکهاي صنعتي ايران
5.    سايت مرکز آمار ايران
6.    رنجبر فلاح ، م. ( 1390) ، " شناسايي مزيت ها ينسبي استان قزوين در بخش صنعت با استفاده از شاخص LQ" ، ماهنامه کار و جامعه ، 141، 54-66

براي دريافت فايل PDF اين مطلب اينجا را كليك كنيد.


نقل مطالب با حفظ حقوق معنوي مجله و با اشاره به مشخصات كامل مقاله بلامانع است.




 

شماره آينده
شماره پياپي ۱۰۰ - سال دهم - ارديبهشت ‌ماه ۱۳۹۳


شماره جديد
شماره پياپي ۹۹ - سال دهم - فروردين‌ماه ۱۳۹۳


صفحات زرد
صفحات زرد - شماره پياپي ۹۹ - سال دهم - فروردين‌ماه ۱۳۹۳


East AfriPack 2014
آذر هولوگرام
صفحه اصلي  |  درباره ما  |  اشتراک  |  تبليغات  |  نقشه سايت  |  تماس با ما

© کليه حقوق اين سايت متعلق به مجله
فناوري و توسعه صنعت بسته بندي مي‌باشد.